โรคลมชักคืออะไร?

ปัจจุบันโรคลมชักเป็นโรคทางระบบประสาทที่สามารถรักษาและควบคุมอาการได้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถเรียนหนังสือ ทำงาน ใช้ชีวิต และมีครอบครัวได้ตามปกติ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

โรคลมชักคืออะไร

โรคลมชัก (Epilepsy) เป็นโรคที่เกิดจากการทำงานผิดปกติของเซลล์ประสาทในสมอง ทำให้เกิดการปล่อยกระแสไฟฟ้าผิดปกติพร้อมกัน ส่งผลให้เกิดอาการชักซ้ำโดยไม่มีปัจจัยกระตุ้นเฉียบพลัน เช่น ไข้สูง น้ำตาลในเลือดต่ำ หรือการถอนแอลกอฮอล์

อาการชักอาจเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่การชักเกร็งทั้งตัว การกระตุกของแขนหรือขาเพียงข้างเดียว การเหม่อลอย ไม่ตอบสนองต่อสิ่งรอบตัว ไปจนถึงการรับรู้กลิ่น รส หรือภาพที่ผิดปกติชั่วคราว ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของสมองที่เกิดความผิดปกติ

โรคลมชักเกิดจากการปล่อยกระแสไฟฟ้าผิดปกติในสมอง ส่งผลให้เกิดอาการชักในรูปแบบต่าง ๆ

โรคลมชักเกิดจากอะไร

โรคลมชักอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น

• ความผิดปกติของสมองตั้งแต่กำเนิด
• โรคหลอดเลือดสมอง
• เนื้องอกในสมอง
• อุบัติเหตุที่ศีรษะ
• การติดเชื้อของสมอง
• ภาวะสมองขาดออกซิเจน
• โรคทางพันธุกรรมบางชนิด

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยไม่สามารถหาสาเหตุที่ชัดเจนได้ แม้จะได้รับการตรวจอย่างละเอียดแล้วก็ตาม

อาการของโรคลมชัก

อาการของโรคลมชักแตกต่างกันไปในแต่ละคน ตัวอย่างอาการที่พบได้ ได้แก่

• ชักเกร็งและกระตุกทั้งตัว
• หมดสติ
• เหม่อลอย ไม่ตอบสนอง
• แขน ขา หรือใบหน้ากระตุก
• ชาหรือรู้สึกแปลก ๆ ที่แขน ขา หรือใบหน้า
• ได้กลิ่นหรือเห็นภาพผิดปกติก่อนเกิดอาการชัก
• พูดไม่ออกหรือสับสนชั่วคราว

อาการชักมีหลายรูปแบบ ตั้งแต่เหม่อลอยเพียงไม่กี่วินาที ไปจนถึงชักเกร็งทั้งตัว

แพทย์วินิจฉัยโรคลมชักอย่างไร

การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด ทั้งลักษณะอาการ ระยะเวลาที่ชัก สิ่งที่เกิดขึ้นก่อนและหลังการชัก รวมถึงประวัติจากผู้ที่เห็นเหตุการณ์ หากสามารถถ่ายวิดีโอขณะเกิดอาการไว้ได้ จะช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้แม่นยำมากขึ้น

การตรวจเพิ่มเติมอาจประกอบด้วย

• ตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG)
• เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าสมอง (MRI)
• เอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT Scan)
• ตรวจเลือดตามความเหมาะสม

โรคลมชักรักษาได้หรือไม่

สิ่งกระตุ้นที่ควรหลีกเลี่ยง

แม้จะได้รับการรักษาแล้ว แต่ยังมีปัจจัยหลายอย่างที่อาจกระตุ้นให้เกิดอาการชักได้ เช่น

• นอนดึกหรือพักผ่อนไม่เพียงพอ
• ความเครียด
• ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• ใช้สารเสพติด
• ลืมรับประทานยากันชัก
• หยุดยาด้วยตนเอง

การพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ และดูแลสุขภาพโดยรวม จะช่วยลดโอกาสเกิดอาการชักได้อย่างมาก

การใช้ยากันชัก

ยากันชักเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา ผู้ป่วยควรรับประทานยาให้ตรงเวลาและไม่ควรหยุดยาเอง แม้จะไม่มีอาการชักมานานแล้ว เพราะอาจทำให้อาการชักกลับมาได้

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง หากยังควบคุมอาการชักไม่ได้หรือเพิ่งเริ่มยากันชัก

ผู้ป่วยโรคลมชักส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติเมื่อควบคุมอาการได้ดี แต่ในช่วงที่อาการชักยังควบคุมไม่ได้ หรือเพิ่งเริ่มรับประทานยากันชัก ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่อาจเกิดอันตรายหากมีอาการชักขึ้นกะทันหัน ได้แก่

ในช่วงเริ่มใช้ยากันชัก ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการง่วงนอน เวียนศีรษะ เดินเซ หรือมองเห็นภาพซ้อน ซึ่งมักดีขึ้นเมื่อร่างกายปรับตัวกับยาได้

หากพบคนกำลังชัก ควรช่วยอย่างไร

การช่วยเหลือที่ถูกต้องจะช่วยลดการบาดเจ็บและภาวะแทรกซ้อนได้

การช่วยเหลือผู้ป่วยขณะชักอย่างถูกวิธีช่วยลดการบาดเจ็บและภาวะแทรกซ้อนได้

• ตั้งสติและจับเวลาว่าอาการชักนานเท่าใด
• จัดผู้ป่วยให้นอนตะแคง เพื่อป้องกันการสำลัก
• คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น
• นำของแข็งหรือของมีคมที่อยู่ใกล้ออก
• อยู่กับผู้ป่วยจนกว่าจะฟื้นดี

• ไม่จับกดแขนหรือขาผู้ป่วย
• ไม่งัดปากหรือใส่ช้อนเข้าไปในปาก
• ไม่ป้อนน้ำ อาหาร หรือยาในขณะที่ยังไม่รู้สึกตัว
• ไม่พยายามหยุดการกระตุกของร่างกาย

วิดีโอสอนการดูแลผู้ป่วยขณะมีอาการชัก

แม้ว่าการอ่านบทความจะช่วยให้เข้าใจหลักการปฐมพยาบาลได้ แต่การดูวิดีโอสาธิตจะช่วยให้เห็นภาพขั้นตอนการช่วยเหลือได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ทั้งการจัดท่าผู้ป่วย การป้องกันการบาดเจ็บ และสิ่งที่ไม่ควรทำระหว่างที่ผู้ป่วยกำลังชัก หากในครอบครัวมีผู้ป่วยโรคลมชัก แนะนำให้สมาชิกในครอบครัวรับชมวิดีโอนี้ร่วมกัน เพื่อให้ทุกคนสามารถช่วยเหลือผู้ป่วยได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย

โรคลมชักไม่น่ากลัวอย่างที่คิด

ในอดีต โรคลมชักอาจทำให้หลายคนรู้สึกกังวลหรือถูกตีตราจากสังคม แต่ด้วยความก้าวหน้าทางการแพทย์ในปัจจุบัน ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการได้ดีและใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ

สิ่งสำคัญที่สุดคือการรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ มาพบแพทย์ตามนัด ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง และหลีกเลี่ยงปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดอาการชัก หากทำได้อย่างต่อเนื่อง ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถเรียนหนังสือ ทำงาน สร้างครอบครัว และใช้ชีวิตได้แทบไม่แตกต่างจากคนทั่วไป

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com