อาการปวดประสาทหลังเป็นงูสวัด (Postherpetic Neuralgia)

อาการปวดประสาทหลังเป็นงูสวัด (Postherpetic Neuralgia; PHN) ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยหลังเป็นงูสวัด

อาการปวดแสบ ปวดแปลบ เหมือนไฟลวก หรือเจ็บแม้เพียงเสื้อผ้าสัมผัสผิวหนัง อาจเป็นสัญญาณของ อาการปวดประสาทหลังเป็นงูสวัด (Postherpetic Neuralgia; PHN) ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ

อาการปวดประสาทหลังเป็นงูสวัด คืออะไร?

ภาวะนี้เกิดจากการที่ เชื้อไวรัสวาริเซลลา-ซอสเตอร์ (Varicella-zoster virus; VZV) ซึ่งเป็นเชื้อเดียวกับที่ทำให้เกิดโรคอีสุกอีใสและงูสวัด เข้าไปทำลายเส้นประสาทระหว่างการติดเชื้อ

อาการปวดประสาทหลังเป็นงูสวัดเริ่มเมื่อไร?

ผู้ป่วยหลายคนเข้าใจว่าอาการปวดจะเกิดขึ้นหลังผื่นงูสวัดหายแล้วเท่านั้น แต่ความจริง ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักเริ่มมีอาการปวดตั้งแต่ช่วงที่เป็นงูสวัดอยู่แล้ว และอาการปวดนั้นยังคงต่อเนื่องแม้ว่าผื่นจะหายไป

โดยทั่วไป ผื่นงูสวัดมักหายภายใน 2–4 สัปดาห์ แต่หากอาการปวดยังคงอยู่ นานกว่า 3 เดือนนับจากวันที่ผื่นเริ่มขึ้น จะเรียกว่า อาการปวดประสาทหลังเป็นงูสวัด (Postherpetic Neuralgia; PHN)

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดเด่นชัดขึ้นหลังผื่นหายแล้ว ซึ่งเป็นผลจากเส้นประสาทที่ถูกไวรัสทำลายระหว่างการติดเชื้อ ทำให้เส้นประสาทส่งสัญญาณความเจ็บปวดผิดปกติ แม้ผิวหนังจะกลับมาเป็นปกติแล้วก็ตาม

อาการเป็นอย่างไร?

ผู้ป่วยแต่ละคนอาจมีอาการแตกต่างกัน แต่ที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ปวดแสบร้อนเหมือนไฟลวก
• ปวดจี๊ดหรือปวดแปลบเหมือนไฟฟ้าช็อต
• ปวดตลอดเวลา หรือปวดเป็นพัก ๆ
• เจ็บมากเมื่อมีสิ่งมากระทบเบา ๆ เช่น เสื้อผ้า ผ้าห่ม หรือแม้แต่ลมพัด (Allodynia)
• ชา หรือรู้สึกไวต่อการสัมผัสผิดปกติ
• นอนหลับยาก อารมณ์แย่ และทำกิจวัตรประจำวันลำบาก

ใครบ้างที่มีความเสี่ยง?

แม้ผู้ป่วยงูสวัดทุกคนสามารถเกิดภาวะนี้ได้ แต่จะพบมากขึ้นในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น

• อายุ 50 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะผู้สูงอายุ
• ผู้ที่มีอาการงูสวัดรุนแรงหรือมีผื่นเป็นบริเวณกว้าง
• ผู้ที่มีอาการปวดมากตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของงูสวัด
• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน หรือโรคประจำตัวบางชนิด

วินิจฉัยอย่างไร?

แพทย์จะอาศัย

• ประวัติการเป็นงูสวัดในอดีต
• ลักษณะและตำแหน่งของอาการปวด
• การตรวจระบบประสาท

โดยส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องตรวจพิเศษ แต่หากอาการไม่เข้าได้กับโรค หรือสงสัยสาเหตุอื่น อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

รักษาอย่างไร?

การรักษามีเป้าหมายเพื่อลดอาการปวด ฟื้นฟูคุณภาพชีวิต และช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงปกติ

เป็นยาหลักในการรักษา เช่น

• Pregabalin
• Gabapentin

ในบางรายอาจใช้ยากลุ่มต้านซึมเศร้าบางชนิด เช่น Amitriptyline หรือ Duloxetine ซึ่งมีฤทธิ์ช่วยลดอาการปวดเส้นประสาทได้

อาจใช้ร่วมกันตามความรุนแรงของอาการ เช่น

• Paracetamol
• ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) ในผู้ป่วยที่เหมาะสม
• ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ในบางรายที่มีอาการรุนแรง โดยอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด

ผู้ป่วยบางรายอาจเหมาะกับ

• แผ่นแปะยาชา (Lidocaine patch)
• ยาทาผิวหนังหรือแผ่นแปะแคปไซซิน (Capsaicin) ในผู้ป่วยที่เหมาะสม

หากรักษาด้วยยาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น อาจพิจารณาวิธีรักษาเพิ่มเติม เช่น

• การฉีดยาบล็อกเส้นประสาท
• การทำหัตถการลดอาการปวด
• การฝังเครื่องกระตุ้นเส้นประสาทในผู้ป่วยที่คัดเลือกอย่างเหมาะสม

การรักษาจะเลือกให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย และควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ป้องกันได้หรือไม่?

วิธีที่ดีที่สุดคือ ลดโอกาสการเกิดงูสวัดตั้งแต่แรก

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com