หลายคนเคยมีอาการปวดจี๊ดที่ใบหน้าเหมือนไฟฟ้าช็อต ปวดขึ้นมาทันทีโดยไม่มีสัญญาณเตือน บางครั้งปวดมากจนพูดไม่ได้ เคี้ยวอาหารไม่ได้ หรือแม้แต่ลมพัดเบา ๆ ก็ทำให้ปวดได้
เส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 (Trigeminal nerve) ที่เกี่ยวข้องกับโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า
ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยคิดว่าเป็นปัญหาฟัน ไปพบทันตแพทย์ ถอนฟัน รักษารากฟัน หรือทำฟันหลายครั้ง แต่อาการกลับไม่ดีขึ้น จนสุดท้ายจึงพบว่าสาเหตุที่แท้จริงคือ โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า (Trigeminal Neuralgia)
⚠️ อย่าคิดว่าเป็นแค่โรคฟัน
โรคนี้เป็นหนึ่งในโรคที่ทำให้เกิดอาการปวดรุนแรงที่สุดโรคหนึ่ง และแม้จะพบไม่บ่อย แต่สามารถรักษาได้ หากได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง
โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า คืออะไร?
โรคนี้เกิดจากความผิดปกติของ เส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 (Trigeminal nerve) ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่ทำหน้าที่รับความรู้สึกจากใบหน้า หน้าผาก แก้ม ฟัน เหงือก และขากรรไกร
💡 กลไกสำคัญ
เมื่อเส้นประสาทเกิดการระคายเคืองหรือถูกกดทับ จะทำให้ส่งสัญญาณผิดปกติไปยังสมอง เกิดอาการปวดรุนแรงขึ้นมาอย่างเฉียบพลัน
สาเหตุของโรค
สาเหตุที่พบได้ ได้แก่
- เส้นเลือดกดทับเส้นประสาทบริเวณก้านสมอง (เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด)
- เนื้องอกหรือก้อนที่กดทับเส้นประสาท
- การบาดเจ็บของเส้นประสาทจากอุบัติเหตุหรือการผ่าตัด
- โรคปลอกประสาทเสื่อม (Multiple Sclerosis)
ในบางรายไม่สามารถหาสาเหตุที่ชัดเจนได้
อาการเป็นอย่างไร?
อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ปวดเหมือนไฟฟ้าช็อต หรือปวดจี๊ดรุนแรง
- ปวดเพียงไม่กี่วินาทีถึงประมาณ 1–2 นาที แล้วหายเอง
- เป็นซ้ำหลายครั้งต่อวัน
- มักปวดเพียงด้านเดียวของใบหน้า
- มักเกิดบริเวณแก้ม ขากรรไกร หรือรอบริมฝีปาก
- แปรงฟัน
- ล้างหน้า
- โกนหนวด
- เคี้ยวอาหาร
- พูด หรือยิ้ม
- หรือแม้แต่ลมพัดเบา ๆ
⚠️ ผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต
ผู้ป่วยบางรายกลัวการเกิดอาการปวดจนไม่กล้ากินอาหาร ไม่กล้าพูด หรือไม่กล้าสัมผัสใบหน้า ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก
ต้องตรวจอะไรบ้าง?
แพทย์จะอาศัย
- การซักประวัติ
- การตรวจระบบประสาทอย่างละเอียด
หากพบว่ามีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย เช่น ชาบริเวณใบหน้า กล้ามเนื้ออ่อนแรง อายุยังน้อย หรืออาการไม่ตอบสนองต่อการรักษา อาจจำเป็นต้องตรวจ MRI สมอง เพื่อค้นหาสาเหตุ เช่น เส้นเลือดกดทับ เนื้องอก หรือโรคอื่น ๆ ที่อาจซ่อนอยู่
รักษาอย่างไร?
🎉 ข่าวดี!
ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการได้ด้วยยา
- Carbamazepine
- Oxcarbazepine
- Gabapentin
- Pregabalin
- Baclofen
การเลือกชนิดยาและการปรับขนาดยาควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เนื่องจากยากลุ่มนี้อาจมีผลข้างเคียง เช่น ง่วงนอน เวียนศีรษะ หรือมีผลต่อการทำงานของตับและเม็ดเลือดในบางราย จึงต้องมีการติดตามอย่างเหมาะสม
หากใช้ยาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือพบว่ามีเส้นเลือดกดทับเส้นประสาทอย่างชัดเจน อาจพิจารณาการรักษาเพิ่มเติม เช่น
- การผ่าตัดแยกเส้นเลือดออกจากเส้นประสาท (Microvascular Decompression)
- การจี้เส้นประสาทด้วยความร้อน (Radiofrequency Ablation)
- การรักษาด้วยรังสีแกมมา (Gamma Knife Radiosurgery)
แพทย์จะเลือกแนวทางที่เหมาะสมตามสาเหตุ อายุ และสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละคน
📋 อย่าคิดว่าเป็นแค่โรคฟัน
- ✓ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยรักษาฟันหลายครั้งก่อนจะพบสาเหตุที่แท้จริง ทำให้ต้องทนปวดเป็นเวลานานโดยไม่จำเป็น
- ✓หากมีอาการปวดใบหน้าเหมือนไฟช็อต ปวดเป็นพัก ๆ ปวดเวลาพูด เคี้ยวอาหาร หรือแปรงฟัน โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดซ้ำในตำแหน่งเดิม ควรรีบพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทเพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง
- ✓การรักษาตั้งแต่ระยะแรกมักได้ผลดี และช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพอีกครั้ง
นพ.อดิศักดิ์ กิตติสาเรศ
อายุรแพทย์สาขาประสาทวิทยา — คลินิกรักษ์สมอง
คลังความรู้โรคสมอง
www.dradisak.com