เวียนศีรษะแบบไหนอาจเป็นโรคหลอดเลือดสมอง?

ความจริงแล้ว อาการเวียนศีรษะส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากโรคหลอดเลือดสมอง แต่เกิดจากความผิดปกติของหูชั้นใน เช่น โรคหินปูนในหูชั้นในหลุด หรือโรคน้ำในหูไม่เท่ากัน อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยส่วนน้อยอาจมีอาการเวียนศีรษะจากโรคหลอดเลือดสมอง โดยเฉพาะเมื่อเกิดความผิดปกติที่สมองน้อยหรือก้านสมอง ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว อาจทำให้เกิดความพิการหรือเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ทำไมโรคหลอดเลือดสมองจึงทำให้เวียนศีรษะได้?

สมองไม่ได้มีหน้าที่เพียงควบคุมการคิดหรือการเคลื่อนไหวเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางในการประมวลผลข้อมูลจากหูชั้นใน ดวงตา และระบบรับความรู้สึกจากกล้ามเนื้อ เพื่อให้เราทรงตัวได้อย่างปกติ

หากหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองน้อยหรือก้านสมองตีบหรืออุดตัน สมองจะไม่สามารถประมวลผลข้อมูลเหล่านี้ได้ตามปกติ จึงเกิดอาการเวียนศีรษะ บ้านหมุน เดินเซ หรือเสียการทรงตัวขึ้นได้ ในบางราย อาการเวียนศีรษะอาจเป็นอาการแรกของโรคหลอดเลือดสมองก็ได้

เวียนศีรษะแบบไหนที่ควรสงสัยโรคหลอดเลือดสมอง?

• แขนหรือขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก
• หน้าเบี้ยว ยิ้มไม่เท่ากัน
• พูดไม่ชัด พูดไม่ได้ หรือฟังไม่เข้าใจ
• เดินเซมากจนเดินเองไม่ได้
• มองเห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็น
• กลืนลำบาก สำลักน้ำ
• ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นทันที
• หมดสติหรือซึมลง

อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนที่ไม่ควรรอดูอาการเอง เพราะการรักษาโรคหลอดเลือดสมองมีข้อจำกัดด้านเวลา ยิ่งได้รับการรักษาเร็ว โอกาสฟื้นตัวก็ยิ่งมาก

หากมีอาการเวียนศีรษะเพียงอย่างเดียวล่ะ?

นี่เป็นคำถามที่พบได้บ่อย ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่มีอาการเวียนศีรษะเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีอาการทางระบบประสาทอื่น มักไม่ได้เป็นโรคหลอดเลือดสมอง

อย่างไรก็ตาม ยังมีผู้ป่วยส่วนน้อยที่โรคหลอดเลือดสมอง โดยเฉพาะบริเวณสมองน้อย อาจเริ่มต้นด้วยอาการเวียนศีรษะเพียงอย่างเดียวในระยะแรก ด้วยเหตุนี้ แพทย์จึงไม่ได้อาศัยเพียงอาการของผู้ป่วยเท่านั้น แต่ยังต้องตรวจระบบประสาท ตรวจการเคลื่อนไหวของดวงตา การทรงตัว และประเมินปัจจัยเสี่ยงร่วมกัน เพื่อแยกโรคของสมองออกจากโรคของหูชั้นใน

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงมากขึ้น?

• อายุ 60 ปีขึ้นไป
• ความดันโลหิตสูง
• เบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง
• สูบบุหรี่
• โรคหัวใจ โดยเฉพาะภาวะหัวใจห้องบนเต้นพลิ้ว (Atrial fibrillation)
• เคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองหรือภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราวมาก่อน

หากมีอาการเวียนศีรษะร่วมกับปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ ควรได้รับการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว

แพทย์ตรวจอย่างไรว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมองหรือไม่?

การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด แพทย์จะประเมินลักษณะอาการ การเคลื่อนไหวของดวงตา การทรงตัว การเดิน และการทำงานของระบบประสาท หากสงสัยโรคหลอดเลือดสมอง อาจพิจารณาตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) หรือเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อช่วยยืนยันการวินิจฉัย

ในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติมเพื่อค้นหาสาเหตุของโรคหลอดเลือดสมอง เช่น การตรวจหลอดเลือด การตรวจหัวใจ หรือการตรวจเลือด

อย่ารอดูอาการเอง

หากไม่แน่ใจว่าอาการเวียนศีรษะเกิดจากสาเหตุใด โดยเฉพาะเมื่อมีอาการผิดปกติทางระบบประสาทร่วมด้วย หรือมีปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง ไม่ควรรอดูอาการเองที่บ้าน แต่ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

ดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยง

• ควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์เป้าหมาย
• ควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด
• งดสูบบุหรี่
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
• รับประทานยาตามที่แพทย์สั่งอย่างต่อเนื่อง หากมีโรคประจำตัว

การป้องกันโรคหลอดเลือดสมองตั้งแต่วันนี้ เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในอนาคต

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com