ยารักษาไมเกรนมีกี่ชนิด? เลือกใช้อย่างไรให้ถูกต้อง

เมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไมเกรน หลายคนมักถามคำถามนี้ ความจริงแล้ว ไม่มียาตัวใดที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน เพราะการรักษาไมเกรนในปัจจุบันไม่ได้มีเพียงยาแก้ปวดธรรมดา แต่แบ่งออกเป็นหลายกลุ่ม และแต่ละกลุ่มมีหน้าที่แตกต่างกัน

การเลือกใช้ยาจะขึ้นอยู่กับความถี่ของอาการ ความรุนแรง โรคร่วม อายุ การใช้ยาอื่น และการตอบสนองต่อการรักษาของผู้ป่วยแต่ละคน

การรักษาไมเกรนแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่

หลายคนเข้าใจว่าการรักษาไมเกรนคือการกินยาเมื่อปวดเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ยาไมเกรนแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่

• 1. ยารักษาเมื่อมีอาการ (Acute treatment) — ใช้เมื่อเริ่มมีอาการปวด เพื่อหยุดอาการไมเกรนในครั้งนั้น
• 2. ยาป้องกันไมเกรน (Preventive treatment) — ใช้เป็นประจำเพื่อลดจำนวนวันที่ปวด ลดความรุนแรงของอาการ และลดการใช้ยาแก้ปวดในระยะยาว

ผู้ป่วยจำนวนมากใช้เพียงยากลุ่มแรก แต่ในผู้ที่ปวดบ่อย อาจจำเป็นต้องใช้ยาป้องกันร่วมด้วย

6 กลุ่มยารักษาอาการไมเกรนเฉียบพลัน

เหมาะสำหรับผู้ที่มีไมเกรนไม่รุนแรง หรือมีอาการไม่บ่อย ตัวอย่างยา ได้แก่ Paracetamol

• ข้อดี: หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง ผลข้างเคียงค่อนข้างน้อยเมื่อใช้ในขนาดที่เหมาะสม
• ข้อจำกัด: อาจไม่ได้ผลในผู้ที่มีไมเกรนรุนแรง และหากใช้บ่อยเกินไป อาจเกิดภาวะปวดศีรษะจากการใช้ยาเกิน (Medication Overuse Headache)

เป็นยาที่ใช้บ่อยในการรักษาไมเกรน ตัวอย่างยา ได้แก่ Ibuprofen, Naproxen, Diclofenac, Celecoxib, Etoricoxib

• ข้อดี: มีประสิทธิภาพดีในไมเกรนระดับไม่รุนแรงถึงปานกลาง ใช้ได้ทั้งรักษาอาการเฉียบพลัน และในบางกรณีใช้ป้องกันไมเกรนช่วงมีประจำเดือน (Mini-prevention)
• ข้อควรระวัง: อาจระคายเคืองกระเพาะอาหาร เพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในทางเดินอาหาร ควรระวังในผู้ป่วยโรคไต โรคหัวใจ และผู้สูงอายุ

Triptans เป็นยาที่ออกแบบมาเพื่อรักษาไมเกรนโดยเฉพาะ ออกฤทธิ์โดยลดการขยายตัวของหลอดเลือดและลดการส่งสัญญาณความเจ็บปวดในสมอง ตัวอย่างยา ได้แก่ Sumatriptan, Rizatriptan, Zolmitriptan, Eletriptan, Naratriptan, Frovatriptan

• ข้อดี: มีประสิทธิภาพสูงกว่ายาแก้ปวดทั่วไปในผู้ป่วยไมเกรนจำนวนมาก ลดอาการคลื่นไส้ แพ้แสง และแพ้เสียงได้ด้วย ควรรับประทานตั้งแต่เริ่มมีอาการเพื่อให้ได้ผลดีที่สุด
• ข้อควรระวัง: ไม่เหมาะกับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง หรือโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายบางราย ควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์

ในอดีต ยากลุ่มนี้เป็นยาหลักสำหรับรักษาไมเกรน แต่ปัจจุบันมีบทบาทลดลงอย่างมาก เนื่องจากมียาที่มีประสิทธิภาพและความปลอดภัยดีกว่า ยาที่พบได้บ่อย ได้แก่ Ergotamine (เช่น Cafergot®)

แม้ว่ายากลุ่มนี้จะช่วยบรรเทาอาการไมเกรนได้ในผู้ป่วยบางราย แต่ปัจจุบัน ไม่แนะนำให้ใช้เป็นยารักษาไมเกรนอันดับแรก ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อย ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง เวียนศีรษะ ใจสั่น มือและเท้าเย็น

ด้วยเหตุนี้ แนวทางการรักษาไมเกรนในปัจจุบันจึงแนะนำให้เลือกใช้ Triptans หรือ Gepants เป็นทางเลือกแรกในผู้ป่วยที่เหมาะสม ส่วน Ergotamine ควรใช้เฉพาะในบางกรณีตามดุลยพินิจของแพทย์ และไม่ควรซื้อรับประทานเองเป็นประจำ

เป็นยารักษาไมเกรนรุ่นใหม่ที่ออกฤทธิ์ยับยั้งระบบ CGRP ตัวอย่างยา ได้แก่ Rimegepant, Ubrogepant

• ข้อดี: ใช้รักษาอาการไมเกรนเฉียบพลันได้ Rimegepant ยังสามารถใช้เพื่อป้องกันไมเกรนในผู้ป่วยที่เหมาะสม และไม่ทำให้หลอดเลือดหดตัว จึงอาจเป็นทางเลือกในผู้ป่วยบางรายที่ไม่สามารถใช้ Triptans ได้
• ข้อจำกัด: ราคาสูงกว่ายากลุ่มเดิม และการเข้าถึงยาอาจแตกต่างกันในแต่ละสถานพยาบาล

ผู้ป่วยไมเกรนจำนวนมากมีอาการคลื่นไส้หรืออาเจียนร่วมด้วย แพทย์อาจใช้ยา เช่น Metoclopramide, Domperidone ยาเหล่านี้ช่วยลดอาการคลื่นไส้ และช่วยให้การดูดซึมยาแก้ไมเกรนดีขึ้นในผู้ป่วยบางราย

เมื่อไรจึงควรเริ่มยาป้องกันไมเกรน?

หากมีอาการดังต่อไปนี้ แพทย์มักพิจารณาเริ่มยาป้องกัน

• ปวดตั้งแต่ 4 วันต่อเดือนขึ้นไป
• ปวดรุนแรงจนกระทบต่อการทำงานหรือการเรียน
• ใช้ยาแก้ปวดบ่อย
• ยารักษาเฉียบพลันได้ผลไม่ดี
• เริ่มมีภาวะปวดศีรษะจากการใช้ยาเกิน

ปัจจุบันมียาป้องกันหลายกลุ่ม เช่น

• Propranolol
• Metoprolol
• Topiramate
• Amitriptyline
• Venlafaxine
• Erenumab
• Fremanezumab
• Galcanezumab
• Eptinezumab
• Atogepant
• Rimegepant
• OnabotulinumtoxinA สำหรับผู้ป่วยไมเกรนเรื้อรังที่เข้าเกณฑ์การรักษา

เป้าหมายของยาป้องกัน คือทำให้ผู้ป่วยมี "วันที่ไม่ปวดศีรษะ" เพิ่มขึ้น ไม่ใช่เพียงรักษาเมื่อเริ่มปวด

ยาใหม่ดีกว่ายาเก่าหรือไม่?

ไม่เสมอไป ยารุ่นใหม่ เช่น Anti-CGRP หรือ Gepants มีข้อดีหลายด้าน ทั้งประสิทธิภาพและผลข้างเคียงที่ค่อนข้างน้อย แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกคนจำเป็นต้องใช้ ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถควบคุมไมเกรนได้ดีด้วยยากลุ่มเดิม ซึ่งมีหลักฐานสนับสนุนจำนวนมากและมีค่าใช้จ่ายที่เหมาะสมกว่า การเลือกยาจึงควรพิจารณาร่วมกันระหว่างแพทย์และผู้ป่วย

กินยาแก้ไมเกรนบ่อย ๆ จะดื้อยาหรือไม่?

โดยทั่วไป ไมเกรนไม่ได้ทำให้เกิด "การดื้อยา" เหมือนการใช้ยาปฏิชีวนะ แต่หากใช้ยาแก้ไมเกรนหรือยาแก้ปวดบ่อยเกินไป โดยเฉพาะมากกว่า 10–15 วันต่อเดือน ขึ้นกับชนิดของยา อาจเกิดภาวะ Medication Overuse Headache ซึ่งทำให้ปวดศีรษะถี่ขึ้นและรักษายากขึ้น

โดยเฉพาะผู้ที่ยังรับประทาน Cafergot® เป็นประจำทุกสัปดาห์ หรือใช้เกิน 10 วันต่อเดือน นั่นไม่ใช่สัญญาณว่าคุณต้องใช้ยาแรงขึ้น แต่เป็นสัญญาณว่าถึงเวลาปรับแผนการรักษาไมเกรนแล้ว

แล้วควรเลือกยาตัวไหนดี?

ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกคน ผู้ป่วยที่เป็นไมเกรนเดือนละ 1 ครั้ง อาจใช้เพียงยาเมื่อมีอาการก็เพียงพอ แต่ผู้ที่ปวดหลายวันต่อเดือน หรือมีไมเกรนเรื้อรัง อาจจำเป็นต้องใช้ยาป้องกันร่วมด้วย

สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การเลือก "ยาที่แรงที่สุด" หรือ "ยาที่ใหม่ที่สุด" แต่คือการเลือกยาที่เหมาะสมกับลักษณะของโรค โรคร่วม และเป้าหมายของผู้ป่วยแต่ละคน

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com