ไมเกรนกับโรคหลอดเลือดสมองเกี่ยวข้องกันไหม?

คำถามนี้เป็นหนึ่งในคำถามที่ผู้ป่วยไมเกรนถามบ่อยที่สุด โดยเฉพาะผู้ที่เคยมีอาการเห็นแสงวาบหรืออาการเตือนก่อนปวดศีรษะ หลายคนกังวลว่าการเป็นไมเกรนอาจนำไปสู่อัมพฤกษ์หรืออัมพาตในอนาคต

คำตอบคือ มีความสัมพันธ์กัน แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยไมเกรนทุกคนจะมีความเสี่ยงสูงต่อโรคหลอดเลือดสมอง สำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ ความเสี่ยงยังคงอยู่ในระดับต่ำ และสามารถลดลงได้ด้วยการดูแลสุขภาพและควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ

ไมเกรนทุกชนิดเสี่ยงเท่ากันหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่เท่ากัน ไมเกรนแบ่งออกเป็นหลายชนิด แต่ชนิดที่มีข้อมูลว่ามีความสัมพันธ์กับโรคหลอดเลือดสมองมากที่สุด คือ ไมเกรนที่มีอาการเตือน (Migraine with aura)

ผู้ป่วยกลุ่มนี้อาจมีอาการก่อนเริ่มปวดศีรษะ เช่น

• เห็นแสงวาบ
• เห็นเส้นซิกแซก
• เห็นจุดดำบังการมองเห็น
• ชาหรือเสียวบริเวณใบหน้าหรือแขน
• พูดลำบากชั่วคราว

อาการเหล่านี้มักค่อย ๆ เกิดขึ้น ใช้เวลาประมาณ 5–60 นาที แล้วจึงตามด้วยอาการปวดศีรษะ ส่วนผู้ที่เป็น ไมเกรนโดยไม่มีอาการเตือน (Migraine without aura) มีความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มขึ้นน้อยกว่ามาก

ทำไมไมเกรนจึงอาจเกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดสมอง?

ปัจจุบันยังไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจนทั้งหมด แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น

• การเปลี่ยนแปลงของการทำงานของหลอดเลือด
• การทำงานของเยื่อบุหลอดเลือด
• การอักเสบของระบบประสาท
• ปัจจัยทางพันธุกรรม
• การแข็งตัวของเลือดในผู้ป่วยบางราย

อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นโดยรวมยังถือว่าไม่มาก และไม่ใช่สาเหตุที่ทำให้ผู้ป่วยไมเกรนส่วนใหญ่เกิดโรคหลอดเลือดสมอง

ใครบ้างที่ควรระวังเป็นพิเศษ?

แม้ความเสี่ยงโดยรวมจะไม่สูง แต่จะเพิ่มขึ้นในผู้ที่มีปัจจัยหลายอย่างร่วมกัน ได้แก่

• เป็น Migraine with aura
• สูบบุหรี่
• ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดที่มีเอสโตรเจน
• มีความดันโลหิตสูง
• เบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง
• โรคหัวใจบางชนิด
• ภาวะอ้วน
• ไม่ออกกำลังกาย

แล้วควรหยุดยาคุมกำเนิดหรือไม่?

ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องหยุด แต่ผู้หญิงที่มี Migraine with aura ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มหรือใช้ยาคุมกำเนิดชนิดที่มีเอสโตรเจน เพราะอาจมีทางเลือกอื่นที่เหมาะสมกว่า เช่น ยาคุมกำเนิดที่ไม่มีเอสโตรเจน หรือวิธีคุมกำเนิดชนิดอื่น การตัดสินใจควรพิจารณาร่วมกันระหว่างแพทย์ผู้ดูแลโรคไมเกรนและสูตินรีแพทย์

Aura ต่างจากโรคหลอดเลือดสมองอย่างไร?

ผู้ป่วยจำนวนมากตกใจเมื่อมีอาการเห็นภาพผิดปกติหรือชาครึ่งซีก เพราะกลัวว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมอง โดยทั่วไป

• อาการค่อย ๆ เป็นมากขึ้นภายใน 5–20 นาที
• อาจเริ่มจากการมองเห็นผิดปกติ แล้วตามด้วยอาการชา
• มักหายได้เองภายใน 1 ชั่วโมง
• มักตามด้วยอาการปวดศีรษะ

• อาการมักเกิดขึ้นทันที
• แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดตั้งแต่เริ่ม
• อาการมักไม่ค่อยดีขึ้นเองในเวลาอันสั้น
• จำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

แล้วไมเกรนทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมองได้จริงหรือไม่?

มีภาวะที่พบได้น้อยมากเรียกว่า Migrainous infarction ซึ่งหมายถึงการเกิดโรคหลอดเลือดสมองร่วมกับอาการไมเกรน ภาวะนี้พบได้น้อยมาก และคิดเป็นสัดส่วนเพียงเล็กน้อยของโรคหลอดเลือดสมองทั้งหมด ผู้ป่วยไมเกรนส่วนใหญ่จะไม่เกิดภาวะนี้

ผู้ป่วยไมเกรนควรดูแลตัวเองอย่างไรเพื่อลดความเสี่ยง?

• งดสูบบุหรี่
• ควบคุมความดันโลหิต
• ควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• ควบคุมน้ำหนัก
• นอนหลับให้เพียงพอ
• รักษาไมเกรนอย่างเหมาะสม
• ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาคุมกำเนิดที่มีเอสโตรเจน หากมี Migraine with aura

การดูแลปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้มีผลต่อการลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองมากกว่าการกังวลเรื่องไมเกรนเพียงอย่างเดียว

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com